In Poësis 255*
4 april 2026
Op het omslag een schaakbord dat door de lucht zweeft. De meeste stukken hielden al niet meer stand op het veld van acht bij acht. Alleen de witte koning en koningin en een loper houden stand. De zwarte koning kantelt. Er valt meer over deze tekening van Harrie Geelen te vertellen, maar ik wil liever naar de bladzijden die tussen het omslag zitten.
De bundel Fausta is van Evi Aarens, een dichteres van wie ik niet wist of weet wie het is. Al jaren wordt verondersteld dat zich iemand achter deze naam verschuilt. Robbert-Jan Henkes werd genoemd, en ook Lodewijk van Oord. In de Poëziekrant van een maand geleden wordt na jaren duidelijk dat het inderdaad om Lodewijk van Oord gaat.
Dat wist ik nog niet toen ik de bundel begon te lezen. Wel was van meet af aan duidelijk dat deze verzameling van 34 canto’s die elk honderdtien tot honderdtwintig regels beslaan een literair spektakelstuk is. De Beatrice uit Dantes La Divina Commedia heeft ruimte gemaakt voor haar Nederlandse literaire naamgenote Beatrijs aan wie het gedicht gewijd is. Dat begint met ‘Van dichten comt mi cleine bate /die lieden roepen mi dat ict late/ ende miin sin niet ende vertare, maer om die doget van hare…’
Onvergetelijke woorden waarvan het me plezier doet dat ik ze zonder knip- of plakwerk of wat ook uit mijn hoofd op het scherm tik. Ik zal je niet trakteren op het vervolg, al ben ik voor mezelf nog even doorgegaan om, zonder ze nog te tikken, de vervolgregels uit het gedicht hardop op te zeggen. Wat een vreugde!
Die spat ook van de bladzijden waarop Fausta is gedrukt. Taalvreugde. De hele constructie van deze reeks canto’s bestaat bij de gratie van wat er te vinden is aan literatuur en literaire personages van alle tijden, Beatrice/Beatrijs, maar vlak vooral de muze van de poëzie en aanjager van deze bundel niet uit: Kalliope. Dat Goethe erin zit, maakt de titel al duidelijk.
Ik zei al dat Beatrice als gids is vervangen door onze middeleeuwse non Beatrijs, maar aan de Divina Commedia hebben we behalve de canto’s ook de onderverdeling ervan in terzinen te danken.
Rederijkerij, is me geleerd, levert poëzie op van de tweede garnituur. De onuitputtelijke manier waarop de dichter – en het lukt nog niet om hier Van Oord te zeggen (lang leve de illusie, Aarens) – figuren uit andere werken een rol laat spelen, die technische vaardigheid waarmee de canto’s geschreven zijn… Dan is er nog de souplessie van het ritme die ervoor zorgde dat ik de bundel grotendeels hardop voor mezelf heb voorgelezen. Rederijkerij? Prima. Dan wel een waar ik veel plezier aan beleef.
Het schaakbord krijgt in de canto’s een belangrijke rol. Daarop vindt het gevecht plaats om de erkenning van dichterschap. Het is Evi Aarens tegen Kalliope.
We komen het schaakbord tegen zoals het zweefde de roman die Penninc en Vostaert schreven in de dertiende eeuw over ridder Walewein. Ik miste het schaakbord uit Floris ende Blancefloer, maar ook de schaakbordgedichten uit de vijf- en zestiende eeuw. Ik hoop dat Aarens ook nog eens komt met een reeks schaakborden. Als ik de berekeningen in Fausta goed volg, mogen voor die tijd nog rekenen op drie bundels met telkens 34 canto’s.
Voordat op het schaakbord het gevecht met de muze begint, in Canto 30, lezen we dit:
Poëzie is kinderspel en daarmee: vorm: Een richting
Zonder doel of een ethiek zonder moraal of waarde
Zonder norm: er is echt alles in de wereld het is alles.
Viraal de angst in mijn gemoed, dat alles wat
Mijn pen tot leven brengt wel moed en lef maar
Weinig levenslust bezit. Kan ik de taal beademen,
Het woord tot vlees het alfabet tot mens verheffen? […]
* Na jaren toch maar weer eens een In Poësis.