22 december 2025
‘Dat is Richard,’ zegt mijn zus. We zitten samen voor de computer. In maart al, op haar tachtigste verjaardag, beloofde ik haar een fotoalbum van haar eerste tachtig levensjaren, een belofte die mij, met enige hulp van broer Joris, door heel wat foto’s en dia’s heeft laten dwalen. De selectie is gemaakt. Foto’s en dia’s zijn gedigitaliseerd en de chronologische volgorde is vastgesteld. Dat wil zeggen: voor zover ik die wist. Van negenennegentig plaatjes wist ik of niet de juiste datum, de gelegenheid en/of wie er nu precies op de foto stonden. Daarvoor zat ik dus eergisteren bij mijn zus.
We begonnen met een foto van een gezelschap. Winter 1948, had ik gegokt. Rechts een bus, links de duinen, zoals ik me die van vroeger herinner. Zou zomaar Ter Heyde kunnen zijn. De mensen op de foto hadden een corsage opgespeld, een bruiloft dus. De hele familie Van der Kruk (mijn moeders kant dus) stond erop, al miste ik opa en oom Klaas. Blikvangers waren de drie kinderen vooraan: mijn twee zussen, toen ongeveer vijf en drie jaar en dus die Richard. Die had ik niet herkend. Richard was ooit het pleegkind van oom Janus en tante Maartje. Dat huwelijk strandde aan het begin van de jaren vijftig. ‘Daarna nooit meer wat over die Richard gehoord,’ mompelde mijn zus. Ik kon dat tegenspreken, want ik had die Richard later bij logeerpartijen een paar keer ontmoet en mijn andere zus heeft in de jaren zestig nog even met hem gescharreld. Een ander verhaal, maar wel een waar mijn jongste zus wel even van opkeek. Zij herkende behalve zichzelf meer dan de helft van het gezelschap op de foto. Het was duidelijk: hier werd getrouwd. Daar zijn doorgaans twee families bij aanwezig die voor de rest niets met elkaar te maken hoeven te hebben, maar wie was dan die andere familie? Zouden het oom Klaas en tante Magda zijn? Maar die Magda stond ergens vrijwel onherkenbaar op de foto* en een oom Klaas veel nergens te bespeuren. ‘Ze zijn allemaal dood, de mensen op die foto,’ mompelde mijn zus. ‘Behalve ik.’ ‘En misschien die Richard,’ hield ik de moed erin, al moest die knul inmiddels minstens 85 wezen.
Gistermiddag waagde ik er toch maar een mailtje aan de kinderen van Magda en Klaas, mijn neven en nichten dus. Sjouk reageerde bijna meteen. Ook hij herkende de Krukken, maar daar hield het mee op. Hier stonden geen familieleden op van de familie Van der Plas. Overigens was de trouwdatum van zijn ouders 19 december 1948.
Een paar uur later kwam er een tweede mailtje. Hij had een mij onbekende oom Walter ontdekt met naast hem tante Jacky, de zus van zijn vader Klaas. Dus toch een paar mensen van de Plassenkant. Weer een uur later werd definitief de oudere man in het midden, die met de hoed, ontmaskerd. Mijn zus en ik hadden over hem gediscussieerd. Volgens haar moest dat onze opa Van der Kruk zijn, ik meende van niet. We hadden op het computerscherm zijn gezicht nog even zo ver naar voren gehaald dat er weinig meer overbleef dan een vage grijze wolk.
Intussen begon het mij te dagen. Oom Klaas, de bruidegom, had de foto gemaakt! En die over mijn twee nog zo kleine zusjes gebogen vrouw met die grote hoed, die zwarte vlek, was helemaal geen vrouw, het was opa Van der Kruk die zich over de twee kleine meisjes boog. Een tederheid die ik nooit verwacht had van mijn zo afstandelijke opa wiens naam ik draag en wiens rug ik erfde. Er ging een golfje genegenheid door me heen.
Op het moment dat ik Sjouk mailde dat zijn vader die foto wel eens gemaakt zou kunnen hebben, kwam er een mailde binnen van mijn neef. ‘Klaas zou die foto wel eens gemaakt kunnen hebben,’ mailde hij.
Mij hield intussen dat uitje bezig. Het zou me niet verbazen als het gaat om een uitje naar Ter Heijde, of misschien naar Hoek van Holland. Ook denk ik dat mijn vader dat uitje heeft georganiseerd. Hij deed, als man van de wereld, hoorde ik van mijn Krukse tantes, in de jaren veertig de bruiloften en partijen en een aantal horecagelegenheden bij Hoek waren bij hem verzekerd. Omdat niemand me daarin kan tegenspreken denk ik dat het zo gegaan is. Terwijl ik dit schrijf, komt er weer een mailtje binnen van Sjouk: hij heeft weer twee Van der Plassen ontdekt.
Overigens ging het hier om de eerste van negenennegentig foto’s die om een nadere duiding vroegen.
* Hierover twijfel ik intussen. Staat de bruid wel op de foto? Is zij misschien naast de bruidegom gaan staan toen die de foto nam? Of omgekeerd, dat zij de foto nam en hij naast haar stond? Of is dat weer te politiek correct gedacht door een oud wit mannetje uit 2025?