20 juni 2026
In de Bourgogne bezochten we enkele abdijen. Ik heb iets met kerkgebouwen, dorpskerken vooral, maar een forse abdij kan ik ook heel goed hebben. De abdijen die wij aandeden, waren toonbeelden van voorname eenvoud. Wat ze bij onze bezoeken extra aantrekkelijk maakte, was de temperatuur. Met 33 graden buiten betaalt een abdijbezoek zich dubbel uit. Driedubbel, want het licht viel extra mooi naar binnen door de hoge vensters en ging een aangenaam verbond aan met het kalksteen waaruit de gebouwen zijn opgetrokken.
De kerken van Pontigny, Vézelay en Fontenay zijn romaanse gebouwen, de twaalfde eeuw. De behoefte aan licht als sleutelwoord om het aanschijn van God enigszins te benaderen vroeg er om vensters zo hoog
mogelijk te maken en om te gaan werken met kruisgewelven. Die bestonden toen al wel, maar door de behoefte aan licht als beeld van het goddelijke zou deze bouwtechniek tot volle glorie komen. Later zou de gotiek met haar spitsbogen nog meer licht mogelijk maken.
In deze sobere grote kerken was het aangenaam. Licht stroomde er niet, het zweefde in verschillende schakeringen in de ruimtes van middenschip, zijbeuken, koor en kooromgang. Hooguit streek het langs muren of pilaren om lichte kleurschakeringen mogelijk te maken. De ruimte waarin licht zo optimaal tot zijn recht komt. En nog iets. Vaak wordt gezegd dat een kathedraal oprijst, alsof de pijlers bomen zijn die reiken naar de hemel, naar het Licht met een hoofdletter. Mooi beeld, maar bij grote romaanse kerken, vaak basilieken met een hoger middenschip, lijkt het eerder omgekeerd. Hier daalt een uitgestrekte hand om je heen en worden de zuilen de vingers van een beschermende God. Je krijgt er ruimte, je wandelt in vriendelijk licht, de hand behoedt tegen hitte tegen hitte. Een hand als een stormvaste tent.
(ook gebruikt als intro van de Nieuwsbrief van de Tuindorpkerk van deze week)